به سبب ترك قصد تقرب سقوط أصل واجب لازم نمىآيد تا اينكه بگوييم قادر بر كسب است وزكات بر أو حرام است . ومؤيد اين است آنچه از عالي جناب مرحمت ومغفرت مآب أستاذ خود ، آقا محمد ( 1 ) باقر طاب ثراه شنيدم كه مىفرمودند روايتي است كه فرموده‌اند به اين مضمون كه " اطلبوا العلم ولو لغير الله فإنه يجر إلى الله ( 2 ) " ولكن خود به آن روايت در كتب أصحاب بر نخورده‌ام . وبالجملة نهى از تحصيل ريايى مستلزم رخصت در ترك مطلق تحصيل نيست . وترك امر مقدور به اختيار مستلزم عدم امكان ، نيست وأو مكلف است به تحصيل به قصد قربت در حال عدم قصد قربت نه به ترك آن ، تا محال لازم آيد وبه فرضى كه مستلزم محال باشد دليلي بر قبح آن نيست ، چون خود باعث آن شده پس صادق است كه مأمور است به تحصيل كه منافى كسب است ، پس صادق است بر أو كه فقير است . واما ثانيا : پس مىتوانيم گفت كه از سهم في سبيل الله توان داد ودر آن ، اين دقتها نيست ، مثلا از وجه زكات ، عمله وبناى فساق وفجار بلكه كفار مىتوان گرفت كه پل ورباط بسازند ، وشكى نيست به پا داشتن تحصيل علم از وجوه في سبيل الله است ، چون لا أقل منشأ اين مىشود كه ديگران از اينها اخذ علوم مىكنند ، هر چند علوم ادبيه باشد كه آن از مقدمات علم فقه مىباشد . واين از باب أعانت بر آثم هم نيست كه از آن جهت ممنوع باشد ، زيرا كه مقصود أعانت بر قصد ريا نيست ، بلكه أعانت است در اقامه معروف . 343 - سؤال : مستحق ، فقير غير عادل را مىتوان وكيل كند در اخذ زكات وجعاله أو قرار دهد از وجه زكات يا نه ؟ جواب : هر چند اظهر عدم اشتراط عدالت است در مستحق زكات ، لكن هرگاه

--> 1 : دانشمند معروف آقا محمد باقر بهبهانى . 2 : بديهي است وى هنگام تشويق شاگردانش از لفظ " حتى " استفاده مىكرده " علم چنين است وچنان است . . . حتى گفته‌اند كه در روايت نيز چنين آمده است " وگرنه ، نه خود أو چنين روايتي را مىپذيرد ونه ديگران به اين سخن ارزشى قائلند .